Polityka klimatyczna po polsku. Historyczna debata w Sejmie
Pracownia na rzecz Wszystkich Istot
Nadszedł czas na polską politykę klimatyczną – to główny wniosek po pierwszej w historii Narodowej Debacie o Bezpieczeństwie Klimatycznym, która odbyła się w Sejmie RP. Naukowcy zaprezentowali politykom konkretne rekomendacje oparte na najnowszych badaniach. Ich zdaniem, skutki zmiany klimatu muszą stać się kluczowym elementem dbania o bezpieczeństwo naszego kraju.
Eksperci pokazali nowy sposób myślenia o tym, jak aparat państwa powinien sobie radzić z gwałtownymi zmianami w przyrodzie i jak się do nich dostosować. Zwracali uwagę, że musimy działać dwutorowo: z jednej strony ograniczać emisję szkodliwych gazów cieplarnianych do atmosfery, a z drugiej – już teraz chronić się przed skutkami ocieplenia. Swoje rekomendacje podzielili na trzy główne obszary.
Prawa fizyki nie znają podziałów partyjnych – susza nie pyta, na kogo głosujemy, a powódź nie sprawdza barw politycznych. Rolą nauki nie jest rozstrzyganie ideologicznych sporów, lecz dostarczanie faktów, które pozwolą skutecznie chronić zdrowie, żywność oraz dostęp do wody dla wszystkich Polek i Polaków, ale także dla mieszkańców Europy i całego świata. Dzisiaj bezpieczeństwo klimatyczne jest po prostu częścią bezpieczeństwa narodowego i właśnie tak – jako kwestię strategiczną i pozostającą poza bieżącymi podziałami – musimy zacząć je traktować
– mówi, prof. Marek Konarzewski, prezes Polskiej Akademii Nauk, który otwierał swoim przemówieniem konferencję.
Pierwszy obszar: Bezpieczeństwo ludzi i gospodark
Naukowcy podkreślili potrzebę stworzenia programu "odporne szpitale", aby placówki medyczne mogły bez problemów działać nawet podczas ekstremalnych zjawisk pogodowych (np. wielkich upałów i powodzi). Zwrócono też uwagę na nowe wyzwania zdrowotne: wraz ze zmianą klimatu rośnie liczba zachorowań na boreliozę, a do Polski docierają choroby znane na innych szerokościach geograficznych. Ważne jest też wspieranie lokalnych producentów żywności, co pomoże zapewnić nam bezpieczeństwo dostaw. Eksperci apelują również o szybkie wprowadzenie spójnego prawa klimatycznego, które w jasny sposób określi cele państwa na przyszłość i uchroni gospodarkę przed stratami wynikającymi z ekstremalnych zjawisk.
Drugi obszar: Ochrona środowiska
Badacze zaznaczyli, że polska przyroda jest tak samo ważna jak drogi czy elektrownie i musi być chroniona w ramach państwowego systemu zarządzania kryzysowego. Lasy powiny być zarządzane tak, aby lepiej zatrzymywały wodę, chroniły różnorodne gatunki roślin i zwierząt oraz były bardziej odporne na pożary. Zwrócono też uwagę na potrzebę tworzenia „odpornych miast” – czyli sadzenia większej ilości drzew i zatrzymywania wody deszczowej, co ochroni mieszkańców przed upałami i podtopieniami.
Wzorem innych państw zorganizowaliśmy taką debatę w Polsce i wzorem innych państw chcemy, by rekomendacje były wprowadzane do życia. Po głosie nauki w parlamencie nie może pozostać tylko puste echo deklaracji. Polacy oczekują działań na rzecz klimatu, a obowiązkiem władz jest ich realizacja. Organizacje pozarządowe będą monitorować wdrażanie rekomendacji. Kwestie środowiskowe to jedno z najważniejszych wyzwań dla Polski w XXI wieku
– mówi Katarzyna Wiekiera z Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot, organizatorka konferencji.
Trzeci obszar: Zagrożenia ze strony innych państw
Eksperci ostrzegają, że zmiana klimatu może nasilać inne zagrożenia, np. natury politycznej. Proponują, aby państwo brało pod uwagę te kwestie przy planowaniu polityki zagranicznej. Ważnym pomysłem jest program „SAFE dla klimatu”, który ma uodpornić Polaków na dezinformację, czyli fałszywe informacje o klimacie rozsiewane przez wrogie nam państwa. Naukowcy uważają, że takie działania powinny być finansowane z pieniędzy przeznaczonych na obronność.
Stawka tej debaty jest wysoka, bo walczymy tak naprawdę o spójność państwa i bezpieczeństwo obywateli. Jeśli nie powstrzymamy zmiany klimatu, to stopniowo, ale nieustępliwie zagrożone będą funkcje państwa i cały system demokratyczny. Jak długo możemy jeszcze pozwalać dezinformacji osłabiać nasz kraj? Według nas trzeba
zareagować szybko– pyta prof. Zbigniew Karaczun z SGGW, ekspert Koalicji Klimatycznej.
Polacy chcą zmian
W poniedziałek opublikowano też wyniki najnowszych badań trackingowych CORE, które pokazują, że Polacy zauważają problem. Według danych opublikowanych w Dzienniku Gazecie Prawnej, 63% z nas doświadczyło ostatnio zjawisk pogodowych, które świadczą o zmianie klimatu. Coraz więcej osób (53%) uważa, że rząd powinien robić w tej sprawie „więcej” lub „znacznie więcej”. To aż o 10 punktów procentowych więcej niż rok wcześniej
(43%).
Wydarzenie w Sejmie zorganizował Komitet ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk (PAN) przy wsparciu Koalicji Klimatycznej, Pracowni na rzecz Wszystkich Istot i Państwowej Rady Ochrony Przyrody. Patronat nad debatą objęli Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty oraz Prezes PAN prof. Marek Konarzewski.