ENERGETYKA Informacja prasowa 16.11.2026

Inwazyjny gatunek ryb zyskuje przez ciepłą wodę. Nowe badanie o wpływie elektrowni Połaniec na Wisłę

Katarzyna Wiekiera
Katarzyna-Wiekiera
Elektrownia Połaniec
Elektrownia Połaniec, Fot. Grzegorz Olejarz, Towarzystwo na rzecz Ziemi

Elektrownia ENEA Połaniec z otwartym systemem chłodzenia nie tylko zabija młode ryby zasysane z rzeki, ale też zmienia skład i kalendarz pojawiania się larw poniżej zrzutu wód pochłodniczych. Wynika to z badania polskich naukowców, opublikowanego w październiku w „Hydrobiologii”. Autorzy zalecają modernizację chłodzenia, np. przejście na obieg zamknięty. 

Dotychczas badano głównie śmiertelność młodych ryb zasysanych do elektrowni (dla Połańca szacowaną w 2025 r. w „Biologii” na 10-17 mln rocznie). Autorzy nowej pracy sprawdzili, czy zrzut podgrzanej wody zmienia sam przebieg rozrodu i skład młodych ryb w rzece. W 2024 r. porównali larwy i wczesny narybek dryfujące w Wiśle powyżej i poniżej elektrowni ENEA Połaniec: złowiono 688 ryb, a dzięki analizie DNA oznaczono 18 gatunków.

Zamiast ponownie spierać się o to, ile młodocianych ryb ginie w elektrowni i czy to dużo, czy mało w kontekście funkcjonowania populacji, skupiliśmy się na tym, jak podgrzana woda wpływa na dynamikę rozrodu i pojawiania się poszczególnych gatunków ryb na odcinku poniżej elektrowni

mówi główny autor badania, dr inż. Michał Nowak

Najważniejsze wyniki i wnioski:

  • Babka szczupła, gatunek obcy i inwazyjny w dorzeczu Wisły, stanowiła 32% larw poniżej elektrowni i 16% powyżej. Po uwzględnieniu sezonowości jej zagęszczenie było poniżej zrzutu ok. ośmiokrotnie wyższe.
  • Karp, jaź i sandacz wystąpiły tylko poniżej zrzutu.
  • U ośmiu gatunków larwy pojawiały się poniżej wcześniej niż powyżej (o 12-80 dni). Według dr. Nowaka istnieje obawa, że młode ryby, które opuszczą podgrzany odcinek, nie znajdą w chłodniejszej wodzie pokarmu. Ocena ich dalszych losów wykraczała jednak poza zakres badania. 

Wraz z wynikami naszych wcześniejszych badań układa się to w bardzo spójną, choć raczej mało optymistyczną całość. Elektrownie o otwartym systemie chłodzenia z jednej strony rokrocznie usuwają znaczną część dryfujących Wisłą larw, a z drugiej – zrzucając do niej podgrzane wody pochłodnicze, aktywnie zmieniają procesy rekrutacji ryb

– dodaje dr inż. Michał Nowak.

Co dalej: Kozienice i chłodzenie zamknięte

Autorzy interpretują elektrownię jako „filtr środowiskowy”, który sprzyja gatunkom o szerokiej tolerancji temperatury, w tym obcym. Zalecają przejście na zamknięty lub suchy system chłodzenia, który ograniczyłby pobór wody i straty biologiczne, a także zbadanie podobnych procesów poniżej elektrowni Kozienice.

Elektrownia w Połańcu już dziś ma okresowe trudności z zapewnieniem wody chłodzącej, podobnie elektrownia w Kozienicach a wysokie temperatury tylko je pogłębiają. Wpływ obu elektrowni powinien być rozpatrywany łącznie. Przejście na obieg zamknięty w obu tych lokalizacjach mogłoby znacząco ograniczyć pobór wody i straty wśród ryb, w tym wielu gatunków chronionych. Takie próby są z resztą czynione ale niestety tylko w odniesieniu do planowanych bloków gazowych. Na chwilę obecną ENEA nie potrafi jasno zadeklarować kiedy ostatecznie zostanie wyłączona węglowa część wykorzystująca destrukcyjny dla Wisły otwarty system chłodzenia

– komentuje Robert Wawręty, współautor badania z Towarzystwa na rzecz Ziemi.

Wśród autorów badania są przedstawiciele Gospodarstwa Rybackiego Mazanów, Pracowni Ekspertyz i Badań Ekologicznych PEBI, Uniwersytetu Łódzkiego oraz Towarzystwa na rzecz Ziemi. 

Publikacja: Nowak M. i in. (2026), Thermal effluents restructure fish recruitment and community assembly in a large European river, „Hydrobiologia”.